Lo camin se prepara per l’extrèma drecha. Arnaldo Otegi o ven de dire net e clar: «Lo capitalisme genèra de societats amb de nivèls d’ansietat e de frustracion cada còp mai importants». Sus aquela frustracion agís una extrèma drecha «capabla de manipular, per mejan dels rets, de sectors de gent fòrça jove». Una ràbia sens caractèr politic. Una violéncia que, çò ditz, «genèra de condicions per que lo blòc reaccionari arribe als govèrns».
Lo 17 d’octòbre, fòrça vilas de l’estat francés visquèron una jornada de susmautas e de pilhatges. La responsa del poder foguèt pas de comprene la colèra. Foguèt de preparar la censura. Segon Blast, lo primièr ministre Sébastien Lecornu auriá demandat als operadors de se téner prèstes per copar l’accès a TikTok, Instagram e Snapchat. Emmanuel Macron reconeguèt de «discussions». Lo Senat votèt un emendament qu’obliga las plataformas a suprimir dins las 24 oras tot contengut «susceptible de provocar un trebol grèu de l’òrdre public». Segon Révolution Permanente, dempuèi lo 28 d’octòbre, TikTok avertís los utilizaires franceses a l’ora de publicar: «La situacion evoluís rapidament dins ton país. Fai atencion a çò que publicas». Qualques creators o an comprés e enregistran de vidèos ont parlan de subjèctes banals del temps que mòstran a la camèra de tèxtes escriches a la man. Escapar la censura amb un papièr e un estilo: vaquí ont ne sèm arribats.
Cada veirina petada fa lo jòc d’un poder que vòl l’òrdre. Cada lei d’excepcion fa lo jòc de l’extrèma drecha, que l’eiretarà. Los rambalhs justifican la repression. La repression banaliza l’autoritarisme. E l’autoritarisme, un jorn, ven de faissisme descomplexat.
Lo 29 de novembre, l’estat espanhòl vòta. Los sondatges balhan una majoritat al Partit Popular se fa un pache de govèrn amb Vox. Un govèrn neofranquista es pas pus una ipotèsi: es lo scenari probable, ja realizat dins de regions d’Espanha. En abril de 2027, los ciutadans de l’estat francés causiràn lor president. Los sondatges anóncian un duèl entre Le Pen e Mélenchon. Se lo macronisme fa clinar la balança, l’extrèma drecha intrarà a l’Elisi per la pòrta que lo macronisme li aurà dobèrta.
«Jogam nòstre modèl», çò ditz Otegi: l’autoritarisme o la democracia reala, «per la gent, pels pòbles, per las nacions [minorizadas], per las femnas, pels trabalhadors».
Pasmens, res es pas escrich. En abril, Ongria se desfaguèt d’Orbán après sètze ans. Fa una setmana, los estudiants de Serbia tombèron Vučić. Brasil ven de barrar la pòrta als Bolsonaro. L’extrèma drecha pòt èsser vencuda. Mas pas amb sas armas.
Lo Brasil n’a balhada la recèpta. Lo 25 d’octòbre, Lula da Silva ganhèt amb lo 51,7% dels vòtes e, mai qu’una victòria electorala, foguèt una leiçon d’estrategia. L’arquitècte n’es André Janones, deputat federal. Son arma: un canal de WhatsApp, l’«Armada de Lula». Dètz milions de seguidors. Una consigna simpla: cal pas respondre a l’extrèma drecha. La cal ignorar.
En França, la consigna arribèt deformada: caliá «blocar» los comptes de l’extrèma drecha. Janones o desmentiguèt lo 28 d’octòbre: «Diguèri pas jamai que caliá blocar. Diguèri que caliá IGNORAR lors publicacions.» Lo blocatge, l’algorisme l’interprèta coma una decision personala. L’indiferéncia, coma un verdicte: aqueste contengut interèssa pas degun. E aital l’entèrra.
Ignorar, doncas. Quitament quand mentisson. Quitament quand acusan. Sustot quand acusan. La messorga escandalosa es farlabicada per èsser desmentida: cada desmentit la fa córrer mai luènh. Lo silenci, el, la fa morir.
Mas la leiçon de Janones a un revèrs, e l’occitan lo coneis plan. Se l’algorisme entèrra çò qu’ignoram, entèrra tanben çò qu’ignoram sens o voler. Un article en occitan que degun legís pas fins a son acabada. Un vidèo en gascon que degun parteja pas. Un podcast en lemosin que degun comenta pas. Fa pas besonh la censura: n’i a pro amb l’indiferéncia. Nòstra lenga a resistit als atacs dels pensadors que la volián far desaparéisser, mas resistís fòrça mens al mesprètz e a l’ignorància.
L’Armada de Lula donava doas consignas, pas una. Ignorar lo contengut d’extrèma drecha, plan. Mas tanben sonhar los contenguts que nos interèssan, n’agachar los vidèos fins a la darrièra segonda, escriure de responsas personalas, partejar, servar. Far existir çò que volèm viu.
Occitània es partejada entre quatre estats, e dos d’eles auràn d’eleccions importantas. Avèm vist çò que pòdon far de mond coma Trump o Milei. Daissem pas nòstre país tombar dins de mans parièras.
Ignorem los que braman. Nos ignorem pas nosautres.
