Catí nos a quitats. Marie-Catherine Dufour-Ndiaye, professora d’occitan dins l’ensenhament public, es defuntada tròp jove. Se n’es anada tròp d’ora. Mas daissa un Mond plan melhor que lo que trobèt.
Catí èra discreta. Fasiá pas de bruch. Trabalhava. E son trabalh èra eficaç: doctora en biologia, venguèt a l’occitan en 2012, obtenguèt lo CAPES a la primièra plaça dos ans après, ensenhèt a Besièrs e Lunèl, bastiguèt de projèctes pedagogics, s’engatgèt al CRÈO e a la FÈLCO. Sos escolans l’aimavan. Sos collègas la ploran.
D’èsser professor d’occitan dins l’ensenhament public francés es un acte d’eroïsme. Cal defendre cada ora, cal anar quèrre los escolans un per un, se cal batre amb una administracion que, dins lo melhor dels cases, vos ignòra, e dins lo pièger, vos tracta coma un problèma. E aquela òbra, los ensenhaires occitans la fan cada jorn, sens medalha e sens aplaudiments.
Catí es estada tres còps eroïna: femna, senegalesa e professora d’occitan. Cadun d’aqueles faches, dins la societat actuala del país, es una dificultat coma tot. E aital, qu’aquela femna, senegalesa e occitana, a fach un camin de combat.
Quand descobriguèt l’occitan i reconeguèt quicòm de familhar. Li remembrava lo wolòf, la lenga de sa familha, qu’aviá tanben de mal a la transmetre a causa de l’imperialisme lingüistic francés; la meteissa vergonha impausada, la meteissa cadena copada entre parents e enfants... Catí comprenguèt d’un còp que la lenga d’òc èra pas una curiositat de musèu: èra una istòria qu’ela coneissiá plan.
L’occitan es, dempuèi la nuèch dels tempses, una lenga d’inclusion. La civilizacion occitana a pas jamai exigit a degun de renonciar a çò qu’es. Se pòt èsser occitan sens quitar d’èsser senegalés, catalan, maugrabin o breton. Se pòt gardar l’identitat a l’ora de ne prene una autra, e l’identitat occitana s’i apond; remplaça pas res. Las culturas imperialas fan çò contrari: te fan renegar ton identitat, te fan aborrir la lenga de tos aujòls.
Catí es l’exemple viu d’aquela inclusion: senegalesa e occitana. Scientifica e literària. Ensenhaira e militanta. Sens contradiccion. Sens renonciar a res.
Se n’es anada tròp jove, tròp lèu. Mas daissa un Mond melhor que lo que trobèt: d’escolans que parlaràn occitan gràcias a ela, de collègas que contunharàn son trabalh, e una leiçon qu’avèm pas drech de desmembrar.
Milanta mercés, Catí.
