RESSONS 14

Lo mot del president - octobre de 2026 ...

Lo Conselh d'administracion (CA) de l'IEO s'acampèt lo 8 de setembre passat. Farai pas de compte rendut exaustiu que, de tot biais, es en cors d'elaboracion e serà validat a la reünion que ven del CA mas cresi qu'es important que los aderents de l'IEO sián informats dels afars en cors e d'eventualas decisions presas. D'en primièr, vòli tornar sus un punt essencial per ieu al moment d'encarar la fin de mon mandat de president de l'IEO. Trobèrem fòrça problèmas en arribant al cap de nòstra associacion, problèmas que son de mal reglar e que nos empachan, dempuèi començar, de nos projectar vertadièrament dins d'accions importantas. Pòdi pas tornar sus tot aquò en detalh mas cal comprene que nos ocupan fòrça temps e, mentretant, nos es pas umanament possible de far quicòm mai, ni mai d'i pensar. Mas es important, per la fin del mandat, d'ensajar de reglar lo mai de problèmas possible e d'aplanar al mai lo camin.

Se pòt donar l'impression d'un mot del president ressèga, es a dire que torna totjorn a las meteissas questions mas la realitat la podèm pas cambiar e la cal conéisser e acceptar per ensajar d'avançar e cresi qu'es importants que los aderents ne sián conscients. Lo local de Puèglaurenç a besonh d'un tet nòu mas per remplaçar mai de 400 m² d'un cobèrt d'amianta se fa pas d'un virat de man, subretot se, dins las mans, avèm pas tota la moneda que cal... Vendre çò mai possible de la proprietat de Hòrgas, dins un estat d'abandon total, tanpauc se fa pas aisidament, subretot quand descobrissèm, al darrièr moment, problèmas novèls, inesperats, que nos cal reglar abans de poder vendre una parcèla e que, doncas, nos obligan a remetre en causa çò previst amb la pèrda de temps que i es associada. Atal, per exemple, aprenguèrem a la fin del mes de setembre que l'IEO èra proprietari d'un camion vielhàs qu'èra estat chapat per las romècs e qu'apareguèt al parat del desbosigatge destinat a una primièra venda que, de fait, foguèt ajornada... Un pas a l'endavant, quantes passes a l'endarrièr? E sabèm pas las suspresas que nos espèran mai... E qué dire dels sites internets, particularament lo site general de l'IEO dins un estat vengut lamentable. Ensajam de trobar de solucions mas las causas son fòrça complicadas, a l'encòp per lor tecnicitat, lor còst e los actors e los prestataris qu'i son implicats. Dins aqueste domeni, me cal grandmercejar nòstre vicepresident Domenge Château-Annaud qu'i passa las oras entièras per ensajar de salvar çò qu'es possible de salvar e, subretot, per trobar una possibilitat per aviar un site internet renovat. Serà long mas lo trabalh s'es començat e çò important èra ben de lo començar ja que camin començat en part recorregut.

Aquí unes obradors màgers, materials, que nos cal far avançar al mai pendent los meses de la fin del mandat. Parallèlament, nos cal afortir los procediments de las qualques activitats que podèm mai o mens menar, en particular la revista (amb la mesa en plaça d'un vertadièr "conselh de redaccion") e las edicions. Dins aqueste darrièr domeni, las causas son ja en plaça dempuèi un moment mas es important d'o tornar dire que, coma se sap, l'enjòc es grand. Compte tengut de la situacion generala e de las dificultats ligadas a las edicions, lo CA acceptèt un moratòri de las publicacions per la fin del mandat. Aquò vòl pas dire que ren se publicarà pas. D'efièit, i a d'edicions en cors, ja validadas per lo CA en mai passat e, doncas, d'obratges son en preparacion. Mas, abans la fin del mandat, prendrem pas la responsabilitat de publicar causas autras. La realitat es, coma totjorn, crudèla, los libres s'amolonan e las vendas seguisson pas gaire. Amb la vicepresidenta encargada de las edicions, Josiana Marty-Daunis, sèm a soscar a una "politica comerciala" que permeta de far la promocion de çò qu'es ja publicat. E se metèm aquò en relacion amb lo problèma de renovacion del local de Puèglaurenç se pòt comprene qu'es pas lo moment de far créisser l'estòc de libres dins aquel meteis local.

Nos podèm pas permetre, dins la situacion que sèm, de far creire e de nos far creire que poirem far grandas causas. Nos cal èsser realistas sus nòstras capacitats, autrament seriá enganar tot lo monde, los aderents e nosautres meteisses. Es de plànher encara mai quand vesèm coma es tractada la nòstra lenga e que lo nòstre trabalh deuriá anar dins la direccion de l'aparar. Las dificultats que coneis La Talvera de Còrdoas (Tarn) nos o remembran coma nos o farián veire los problèmas rescontrats per las seccions regionalas, departamentalas e localas de l'IEO que, cada còp mai, veson lors mejans demesir al punt de se demandar coma continuar. E aquò es grèu e nos concernís totes. En Aran, Jusèp Loís Sans nos torna dire que se l'occitan i es oficial e se i aguèt plan d'animacions culturalas pendent l'estiu, aquò es pas qu'un prisme e cal pas oblidar, çò ditz "qu’en realitat es administracions, qu’an de protegir e promòir era lengua nòsta non ac an hèt". Ai pas a entrar dins las causas intèrnas de la Val d'Aran mas aquela reflexion nos es importanta e mòstra ben la fragilitat de nòstra condicion, quitament ont la lenga gausís d'un estatut de cooficialitat. Alara, imaginem la situacion ont es pas reconeguda, quitament atacada de contunh...

Mon idèa, per resumir, es de poder arribar cap al mes de mai de 2027, al moment de l'AG electiva, amb un camin mai clar per poder aver mai de perspectivas. Totes los problèmas seràn segurament pas reglats mas espèri que d'unes auràn pro avançat cap a una resolucion o, en tot cas, una part de resolucion. Nos podèm pas banhar d'illusions e nos far creire qu'o podèm e qu'o poirem far tot. Solide que nos agradariá d'o far tot, e mai que tot, mas nòstres mejans son fòrça limitats a totes los punts de vista. Quand foguèri butat per prene la presidéncia de l'IEO en mai de 2025, diguèri que prometiái pas ren, e que en dos ans, poiriam pas far grand causa, subretot pas cap de miracle. Dins l'estat que prenguèrem las causas e çò que trobèrem per lo camin, es evident qu'en dos ans podiam pas far grand causa. Vertat que los dos ans son pas acabats mas ne demòra pas qu'un pauc. Podiam pas far grand causa levat d'ensajar de nos metre dins una perspectiva de reviscòl; ne sèm encara fòrça luènh d'un reviscòl, mas es, totjorn, la perspectiva qu'es la mieu. De fait, son las fondacions que cal assegurar, de còps las tornar far, per s'i poder apevar per poder bastir. Compte tengut de tot çò material que nos cal gerir, es pas solament un imatge. Se poirà continuar pas qu'an l'ajuda de totas vosautras e totes vosautres e totas las competéncias son benvengudas.

Mas l'IEO son tanben totas las seccions que, malgrat las dificultats, coneisson un bèl dinamisme coma o podèm veire cada mes que nos fasèm lo resson de mai d'una iniciativa. Atal, ne va de l'IEO d'Aude que nos informa de son calendari d'activitats. Atal n'es, tanben, del festival Occitania organizat per la 25^ena annada per l'IEO de Garona Nauta amb un programa variat e ric. Ne trobarem la presentacion dins aquestes Ressons e convidam totas las seccions a nos prepausar d'articles (prèstes a èsser publicats) sus d'eveniments màgers qu'organizan que nos fasèm un dever de ne far la difusion e la promocion. Se l'IEO dit "federal" a pas gaire de mejans, ni umans ni financièrs, li cal, pasmens, assumir son ròtle basic d'animacion del malhum e aqueles Ressons ne son, per lo moment, un instrument que cal far servir. De las seccions, vòli tanben destacar la contribucion d'Annia Wolf, presidenta de l'IEO d'Arièja, que, a partir d'un eveniment local e localizat prepausa una reflexion generala e importanta sus lo ròtle de l'IEO amb las comunas. Me pensi que i a, aquí, un ais de reflexion e m'agradariá que d'autras seccions nos assabentèsson de lors iniciativas dins aquel domeni. Sabi ben que ja se faguèt bèl temps a, mas nos i cal tornar.

Desbrembarai pas de tornar sus l'Amassada generala que se debanarà en 2027. Lo còp passat, diguèri que seriam aculhits per la seccion de Tarn e Garona de l'IEO qu'es, a l'ora d'ara, a cercar lo lòc mai adaptat per aquò far. Mas, ara, vos pòdi anonciar las datas que - levat problèma - seràn las de l'AG: divendres 7 al dimenge 9 de mai de 2027. Es important que, ara meteis, notem totes aquel rendètz fondamental que, en mai de nos retrobar, caldrà elegir un CA novèl. E compti sus nombrosas candidaturas e projèctes estructurats per assegurar la seguida. Per l'ora, un numèro tematic de la revista Anem occitans! s'aprèsta per paréisser a aquela escasença. Aquò tanben, es una activitat que l'IEO dit "federal" ensaja de perseguir.

Enfin, al moment de recebre aquestes Ressons d'octobre de 2026, serem pas qu'a una quinzenada d'un grand eveniment organizat per Carrièras occitanas en País d'Olmés, entre la vilòta de la Ròca e Montsegur. Avèm lo plaser de publicar un tèxte d'aquel collectiu que s'i presentan las motivacions de las doas jornadas e del recampament dels 17 e 18 d'octobre venents. I pausan una question fondamentala: coma s'explica l'energia, lo temps e la moneda despensats per far inscriure castèls arroïnats (tant val dire, pèiras vièlhas) al patrimòni de l'umanitat mentre que, los meteisses, fan pas ren per aparar çò qu'es mai qu'un patrimòni, la nòstra lenga. Oblidem pas la coratjosa iniciativa d'Ines Cavalcanti e la Chambra d'Òc en 2008 per far reconéisser l'occitan per l'UNESCO. Aquesta interrogacion revèrta çò que disiá Joan Bodon ("Nòstra lenga es mai qu'una catedrala"). I cap, s'i tròba, tot lo sens de nòstre combat e pòdi pas que me reconéisser dins çò denonciat e reivindicat, coma, supausi, totes vosautres. Apondrai tanben aquesta frasa del tèxte de Carrièras occitanas que publicam: "Mes un pòble e pòrta collectivament sa cultura, mes ei capable de s'organizar, de crear, d'arcuélher e de partatjar". Que portem nòstra lenga e nòstra cultura, que ne siam ufanoses, que parlem sens relambi la nòstra lenga e que sapiam viure dins un mond que compartissèm entre totes e dins lo respècte de totes e de totas las culturas. Se compren aisidament que desire tot lo succès a aquela trobada al pè de Montsegur e qu'encoratge tot lo monde a i anar. Nòstra lenga es mai qu'una catedrala o qu'un castèl mas es un tresaur que daissarem pas desaparéisser, un tresaur que pòrta una istòria que legarem. E que se me permeta de citar, per acabar, aquestes vèrses del grand poèta catalan Miquel Martí i Pol que me venon a la ment en tot escriure çò que precedís:

"Convertirem els silencis en or
i els mots en foc. La pell d’aquest retorn
acumula la pluja, i els afanys
esborren privilegis. Lentament
emergim del gran pou, heures amunt,
i no pas a recer de cap malastre.

Convertirem el vell dolor en amor
i el llegarem, solemnes, a la història".

Patrici Pojada