Formigueta 2026

Los contes, aquò’s es un afar que comença per Un còp èra… Soi pas d’a fons partesan de la modernizacion dels racontes. Çaquelà, per balhar d’òbras als linguistas e etnològues de las annadas 3000 que poirián faire un estudi menimós e sabentàs de l’evolucion de las tematicas al viratge de las annadas 2000 e que serián tombats suls escrits ieroglifics d’una produccion quotidiana que se disiá Jornalet, vòli balhar matèrias a se noirir a aquel brave monde qu’auràn l’amabilitat de se remembrar de nosaus…

Un còp èra, una formigueta…

Un còp èra, doncas, una formigueta dins son ostalon al mes de genièr. De bon matin, se levèt e s’avisèt que li demorava pas res a manjar dins lo bufet. Imaginèt lo rire decabestrat de la cigala quand aprendriá la novèla. Li caliá anar doncas aquel dissabte de matin faire crompas al mercat. Prenguèt sa carta bancària e un saconet e sortiguèt. 

• Episòdi 1 : Lo glaç

La velha aviá plogut coma vaca que pissa e una flaca s’èra alongada davant sa pòrta. Lo freg de la nuèit l’aviá transformada en glaç. Agèt pas lo temps que tornèsse dins son cap los imatges vistes a la television dins son enfancia del Candelorò malgrat sos patins (sens cofins) s’espatarrant que la paureta lisèt e se copèt la cambeta lanceta.

De la cambeta lanceta

Aicí, fasèm una pausa entomologica e reprenèm los escrits de l’entomologista Pèire-Bertomieu Faure, lo felibre dels moscalhons, per nos interessar a sos paragrafes sus las cambetas de formigueta: « Las formiguetas son provesidas de sièis patas, nomenadas tanben cambetas : la cambeta lanceta, la cambeta corteta, la cambeta longueta, la cambeta espadeta, la cambeta pompileta e la cambeta ranqueta. Aquelas patetas pòdon èsser plaçadas d’un biais diferent sul territòri occitan. Çò que permet doncas de determinar las combinasons possiblas 6 al carrat = 36 menas de formigueta. »

(Aquò nos arrenga pas per la precision del raconte que sabèm pas se la formigueta se copèt la pata de davant dreita o esquèrra, la pata del mitan dreita o esquèrra, la pata de darrièr dreita o esquèrra. A priori, aquò cambiarà res a l’avançada del raconte).

Nòstra formigueta se virèt cap al glaç e li diguèt d’una votz tremolanta: « Ò glaç! Que siás fòrt de copar la cambeta lanceta de la paura formigueta que se’n anava al mercat!» E lo glaç respondèt d’una votz fregeluga: « T’enganas, pichona formigueta, soi pas lo mai fòrt que lo solelh me fa fondre.»

• Episòdi 2: Lo solelh

Lo conte nos ditz que la formigueta montèt véser lo solelh, mas sabètz que los contaires son un bricon/fòrça messorguièrs (sequenon serián pas contaires): vesètz, vos, la pichona formigueta amb sa pata que trigoçava montar una escala fins al solelh? Probable que gaitèt sus son telefonilhet la reproduccion d’un tablèu de Van Gòc suls vira-solelhs. Aquò li permetèt de lançar aqueste crit subliminal al Rei dels Astres: «Ò solelh, que siás fòrt de faire fondre glaç!» Pel meteis caminament de la pensada, en retorn, lo solelh respondèt a l’insècte: « Mas non, t’enganas pichona formigueta : mai fòrta que ieu, i a la nivol que m’amaga! »

• Episòdi 3: La nivol

Admetem, amb un esfòrç d’imaginacion, que la formigueta parte al rescontre de la nivol (aquí tanben, li caldriá una brava escala e sabi pas se los fabricants de monta-mameta capitan de faire montar lor maquina fins a la nivol). Doncas, environada de brumas, de cumulus e de nimbus, la formigueta diguèt: «Nivol, que siás fòrta d’amagar solelh, solelh de far fondre glaç e glaç de copar la cambeta lanceta de la paura formigueta que s’enanava al mercat!»

Lo conte-passejada

Bon, aquò es lo principi de basa del conte-passejada: te cal cada còp reprene totes los elements fins a la debuta. Coma legeires de Jornalet, sabèm que sètz aluserpit-da-s e doncas vos faretz la tièra dels retorns dins vòstre cap sequenon aquò nos fariá utilizar tròp de tinta – çò qu’es pas brica ecologic!

E la nivol de respondre: « Mas non, pichona formigueta, t’enganas: mai fòrt que ieu, lo vent me buta ont vòl!»

• Episòdi 4: Lo vent

E vaquí nòstra formigueta, totjorn trigoçant sa cambeta lanceta, que monta sus Alaric fins al cabanòt ont viu la Maire de totes los vents, un ostal dobèrt als 4 vents e sens contravents que Cèrç e Marin s’i carpinhan de longa malgrat las intervencions del mistral e de la tramontana alara que se vòlon apariar lo vent grèc e lo vent d’Espanha jos una punhada de sable menada pel siròc dins un ambient de chavana amb coma bruch de fons la sansonha d’un vira-disc ont vira sens pausa lo cant Coma un auragan, entrecopat de la cançon vièlha Vent frèsc, vent del matin… En s’arrapant a un pè de frigola, la formigueta capitèt de dire a la Maire dels Vents: « Vents que sètz fòrts de butar nivol ont bon vos sembla!» Mas la maire del Vents rebequèt a l’insècte pichonet: « T’enganas de primièra, formigueta: mai fòrta que nosaus, se trapa la paret , la muralha, que nos arrèsta ».

E la formigueta se tornèt metre en camin…

(de seguir )