L’extrèma drecha a fach un pas de mai dins l’Alemanha reunificada de l’après-guèrra. A las eleccions regionalas de Saxònia-Anhalt, lo partit neonazi Alternativa per Alemanha (AfD) obtenguèt un resultat que, fins a fa pas gaire, èra dificil d’imaginar: 43,8% dels vòtes e 39 deputats sus 83. Li manca tres elegits per la majoritat absoluda, mas sembla qu’a los sostens que li cal per formar un govèrn. L’important es simple: l’AfD es venguda, e amplament, la primièra fòrça politica d’aquel Land. Los servicis de proteccion de la constitucion de Saxònia-Anhalt la classan coma organizacion confirmada d’extrèma drecha.
L’AfD es pas una simpla drecha conservatritz. Es un projècte de transformacion politica e ideologica. Son programa promet la «remigracion» —l’expulsion dels migrants—, una restriccion radicala del drech d’asil, de «patrolhas ciutadanas» per completar las fòrças de l’òrdre, de levar las subvencions a las entitats de memòria de la Shoah e una politica d’identitat que vòl tornar escriure lo rapòrt dels alemands amb lor passat, valent a dire que vòlon descriminalizar lo nazisme. En mai d’aquò, l’AfD demanda tanben la fin de las sancions contra Russia, lo retorn de las relacions energeticas amb Moscòu e arrestar l’ajuda a Ucraïna.
Dempuèi la fin de la Segonda Guèrra mondiala, la politica alemanda s’èra bastida sus la Brandmauer, lo parafuòc per empedir que l’extrèma drecha tornèsse al poder. Totes los partits tradicionals refusavan de governar amb l’AfD e, de fach, aquela barralha rèsta oficialament en plaça —la CDU contunha de refusar tota cooperacion. Mas lo resultat de Saxònia-Anhalt mòstra çò que càmbia: la fòrça que se voliá tenir luènh del poder representa ara gaireben la mitat dels electors e lo parafuòc es ja mai fissurat que çò que sembla, car l’Aliança Sahra Wagenknecht (BSW), qu’a obtengut lo 5,3% dels vòtes e cinc deputats, assegura qu’empedirà pas un govèrn de l’AfD, amb qui parteja una partida importanta de son discors pròrus e contra l’immigracion.
La question qu’ara nos pausam es pas pus se l’AfD arribarà al poder, mas çò que farà tanlèu i arribar.
Aquela experiéncia alemanda interèssa particularament los occitans. L’extrèma drecha europèa a comprés dempuèi longtemps que lo melhor mejan d’avançar es pas totjorn de demandar dirèctament lo poder, mas de far que sas idèas vengan pauc a cha pauc ordinàrias. La «remigracion», la discriminacion dels estrangièrs, l’autoritarisme, lo nacionalisme identitari, la proximitat amb lo Kremlin: tot aquò intra dins lo debat public coma de vejaires respectables. La fenèstra d’Overton se desplaça dempuèi qualques annadas dins lo Mond entièr, e aquela deriva globala a acompanhat l’arribada al poder de personatges coma Milei, Trump o quitament Meloni. O patiràn pas solament los migrants o los musulmans, mas tanben las personas progressistas, creativas, lo collectiu queer... e las minoritats lingüisticas e nacionalas coma los occitans.
Pels occitans, lo problèma es pas que l’AfD decidisca deman çò que se passarà en Provença, Gasconha, Auvèrnhe, Lemosin o Lengadòc. Lo problèma es mai prigond: una Euròpa ont las drechas radicalas progrèssan es una Euròpa ont la diversitat lingüistica e culturala se fragiliza. Los nacionalismes exclusius an una contradiccion fondamentala amb l’idèa d’una Euròpa de las nacions, dels pòbles e de las lengas. L’occitanisme revendica nòstra identitat sens voler l’extincion de cap d’autra — çò que lo fa venir diferent dels nacionalismes supremacistas de drecha.
En mai d’aquò, dins l’estat francés arriba en 2027 una eleccion presidenciala ont lo Recampament Nacional de Marine Le Pen es ja una fòrça centrala, amb de grandas probabilitats de victòria. Dins un contèxt ont las drechas radicalas s’installan pertot en Euròpa, cada victòria de l’una servís de referéncia e d’encoratjament a las autras. Saxònia-Anhalt es, doncas, un avertiment abans l’eleccion presidenciala francesa.
La question de la lenga occitana depend pas solament de las subvencions culturalas, de l’ensenhament o de las politicas lingüisticas. Depend tanben de la mena de societat que volèm bastir. Una Euròpa mai autoritària, mai nacionalista, mai ostila a las minoritats, mai presonièra de la logica «nosautres contra eles» serà pas jamai una Euròpa favorabla a las lengas minorizadas.
Fàcia a tot aquò, l’occitanisme pòt pas contemplar la pojada de l’extrèma drecha en espectator. Mas i pòt pas tanpauc respondre solament amb la morala o amb la paur. Cal tornar dire, e defendre net e clar, çò que representam:
- defendre l’occitan es defendre lo drech de viure al país en la lenga del país, sens èsser mespresat ni ignorat,
- defendre Occitània (la nacion) es afirmar qu’un pòble pòt existir e se pòt exprimir sens ne voler dominar cap d’autre,
- defendre la diversitat culturala es refusar l’idèa que l’unitat politica implique l’uniformitat lingüistica, culturala, religiosa e sociala,
- defendre la democracia es acceptar que las identitats pòscan èsser multiplas, cambiantas e partejadas.
Lo resultat de Saxònia-Anhalt nos ditz una causa simpla: l’extrèma drecha es pas pus a las pòrtas d’Euròpa. Es dintre. Remembrem-nos que los regims d’Hitler, de Mussolini, de Franco o Pétain demostrèron çò qu’èran capables de far. O tornaràn far, se los arrestam pas.
