VIOLETA, LA FLOR DE LA VILA RÒSA

Adishatz monde de Ràdio Lenga d’Òc e adissiatz plan.

Amatz las flors ? Sauvatjas ? Cultivadas ? Per las colors, las formas, los perfums ? Òsca ! Se cercatz la beutat, trobatz una flor e observatz-la.

          Quin que siá lo caire, la flor, la hlor, la lòla materializa la beutat. Una flor = la belor. A se demandar se lo mot labèl ven pas de belor.

          Lo poèta tolzan Pèire Godolin (contemporanèu de Molière) celebrèt la violeta, intimament ligada a la ciutat mondina, Tolosa. Una legenda mai tardièra ditz qu’un soldat de Napoleon III, tornèt del ducat de Parma en Italia e ofriguèt un present a sa promesa.

          De parmesan ? Non pas cèrtas, mas de violetas, de viòlas, de mamòis, de vriuletas, de cambitòrtas, de captòrtas. Tots aquestes noms per la flor que simboliza l’amor sincèr e secret, la pudor e la modestia.

          Existisson de detzenats de varietats de l’espècia viola dont la color vària : blanc, blau, jaune, roge e solide malva.

         Florisson d’octobre a març e resistisson al gèl fins a mens15° (grases) mas la qualitat que nos interèssa es lo sieu perfum suau, embreissant e sa transformacion en bonbon vià una cristalizacion ambe sucre, mestrejada dempuèi 1818 per l’ostal Candiflòr jos l’impulsion de dos confiseires ginhècs = d’engèni, Bonnet e Nègre.

          Los petales, o las flors entièras descoetadas, son lavats e estorrits e calhats dins mantuns banhs de siròp. I a de manipulacions mai, mas son demoradas secretas dempuèi dos sègles.

          La violeta de Tolosa (viola parmensis) de las flors doblas, coneguèt de jorns astrats ambe 600 orticultors que la pellecavan (qui étaient aux petits soins) dins lo parçan tolzan. Lo trabalh es amalugant.

          Cal plegar l’esquina, o demorar de genolhons pendent d’oradas, quala que siá la metèo, e afrontar lo temps estiu e ivèrn ?

          Flor de l’amor, es paradoxalament estèrla. Fa pas de granas e se reprodusís coma lo fraguièr o lo romegàs : per fial rasièr = stolon rampant. Los orticultors la bròcan : trencan los fials e los replantan. Aquò’s lo brocatge, lo boturatge.

          De brocatge en boturatge, a dit de replantatge, la violeta patís d’una degenerescéncia genetica e se fa clara, se rarefica.                                                                                                    

          Los ivèrns rigoroses de las annadas 50 li donan lo còp de la mòrt. Los productors clavan la botiga los uns aprèp los autres.

Lo violeta risca de passir definitivament. Los confiseires mascanhan per obtenir las cinc tonas de flors frescas annalas, indispensablas a l’elaboracion del bonbon emblematic de Tolosa.

          En 1985, un engenhaire agronòme Adrien Roucolle, preconiza de cultivar en pòt. Fonciona mai que plan e la violeta es sauvada. Sa produccion es tornada lançar.

          Lo Jardin d’Elen creat en 1993 per Hélène Vié a Tolosa produsís tota una tièra de produits a l’entorn de la violeta : de l’especiariá fina als perfums d’ambient, en passant pels produits de beutat, sabons, crèmas e solide lo bonbon famós e emblematic que coneissèm totas e totes.

          En 1998 la vila inaugura lo conservatòri de la violeta de Tolosa, 1000 pòts per una coleccion de 120 varietats de flors del mond entièr.

          Enfin cada annada a la debuta de febrièr, la comuna organiza una fèsta en l’onor de sa flor emblematica, flor qu’ondra lo sagèl de l’Academia dels jòcs florals e l’escudet del TFC : lo Tolosa Fotbòl Club.

          E qué no’n ditz la saviesa populara ?

« Bela, vos òfre la violeta : siatz dins mon còr tota soleta mai per ieu sariá dolorós se dins vòste còr eriam dos » Polit, pel primièr de mai.

          E per la fin de l’ivèrn un segond dire :

« Violeta de febrier per dama e cavalier; violeta de març per puta e per bastard »

          Fòrça mai escapolat = brut de décoffrage.

Pel plaser, una votz qu’aurà lo mot de la fin… L’avètz remetut : Mariano Eusebio González y García, conegut coma Luís Mariano, l’inegalable tenòr basco.

Adissiatz plan e prenètz suenh de vosautres.