Durant d’annadas, dins l’estat francés, es estat possible de se trobar davant un jutge per defendre l’accent o la tilda d’un prenom en una lenga pròpria del país autra que lo francés.
Rectificacion
Dijòus passat, Jornalet publiquèt un article explicant que lo govèrn francés aviá autorizada la tilda sus la letra “ñ”, utilizada en breton, dins los prenoms. Dins uns primièra version de la nòva, nos planhiam que foguèsson totjorn enebidas d’autras grafias coma l’accent agut sus la “u” d’Artús o l’accent grèu sus la “o” d’Antòn o Lilòia, de prenoms occitans recentament rebutats per las autoritats francesas.
Pus tard, remarquèrem que lo ministre francés de la justícia, Gérald Darmanin, aviá afirmat sul ret social X aver mandada una circulara als ministèris publics en lor demandar «de non s’opausar pas pus a l’utilizacion de la tilda o de tot autre signe tipografic regional» dins los prenoms. Segon el, la Justícia «a d’autras causas a far que d’engatjar de perseguidas» sus aquela question, e cal respectar «los patrimònis culturals, regionals en particular». Aquela posicion sembla doncas anar delà çò que foguèt inicialament interpretat per nòstre mèdia, e poiriá dobrir la via a l’acceptacion dels rèirenoms occitans.
Una reüssida fòrça elementària
S’aquela instruccion es efectivament aplicada dins la practica administrativa, aquò representa una bona nòva. E una capitada fòrça elementària: que los parents pòscan enfin donar a lors mainatges un prenom en la lenga del país sens aver paur d’un refús administratiu o d’una perseguida judiciària.
Nos en regaudissèm fòrça. E o disèm clarament.
Aquò deuriá semblar banal dins una democracia. Mas foguèt pas la realitat pendent fòrça annadas. De familhas bretonas, bascas, occitanas o catalanas se trobèron obligadas de se presentar davant los tribunals per defendre un accent o una grafia normala en lor lenga.
Aquò foguèt pas una anecdòta administrativa. Foguèt una decision politica.
Perque quand un estat decidís quines signes d’escritura son acceptables e quines o son pas, nos ditz quinas lengas pòdon existir plenament dins l’espaci public e quinas devon demorar marginalizadas. Limitar los caractèrs d’escritura es limitar l’identitat dels ciutadans e de lors lengas.
Mas la posicion anonciada ara pel ministre pausa encara una question essenciala.
Malgrat aquela circulara enviada als ministèris publics, avèm pas coneissença que la circulara del 23 de julhet de 2014 —que limita los signes diacritics als de la sola lenga francesa— siá estada formalament anullada. Aquela foguèt precisament la basa juridica utilizada pendent d’annadas per refusar un fum de prenoms occitans e d’autres pòbles minorizats de l’estat.
E aquò nos mena a una question fòrça simpla: s’aquela circulara es totjorn activa, res empediriá qu’un autre ministre, deman o d’aicí a qualques annadas, tornèsse entamenar la meteissa persecucion administrativa dels prenoms de nòstres enfants.
Encara nos manca una lei
De remembrar qu’en mai de 2021, lo Conselh Constitucional tombèt dos articles primordials de la Lei Molac, dont l’article 9, qu’autorizava que de prenoms portèsson de signes grafics qu’existisson pas en francés, coma la “ñ” del breton e los accents pròpris de l’occitan o del catalan. Per tant, encara nos manca una lei que protegisca definitivament nòstres dreches.
Una democracia segura d’ela meteissa deuriá pas aver paur d’un accent, d’una tilda o d’un ponch interior. La diversitat lingüistica es pas una menaça: es una riquesa.
Es per aquò que nos regaudissèm de l’anóncia facha ara. Mas foguèt pendent tròp de temps un combat judiciari absurde.
Perque dins una democracia normala, cap de familha deuriá pas jamai aver de se presentar davant un jutge per explicar cossí s’escriu lo prenom de son enfant.
0 commentaires