CURIOSÈR

Una cronica de l’Eric Asti�

Per parlar un pauc de tot e de tot un pauc

D’escotar tanben sus Ràdio Lengadòc !

ACORDEON SE DITZ MAUGEIN (3)

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc e adishatz plan.  

Aquò i es, lo primièr acordeon es creat per Cyrill Demian, ingeniós musicaire autriac. De 1825 enlà, annada de son brevet d’enregistrament, l’akkordion es copiat, modificat, completat, d’arrèu.

En Anglatèrra la meteissa annada nais lo symphonium de Charles Wheatstone. Se dirà tanben concertina. L’instrument es unisonòr, es a dire que tirar o butar lo bofet fa sonar parièr la meteissa tòca.

En 1834 aquò’s la venguda del Konzertina, gràcia a l’alemand Karl Friedrich Uhlig. En Austria, Demian posiciona lo clavièr melodic per la man dreta e lo qels acòrds per la man esquèrra.

Louis Léon Douce es francés (impossible de trapar d’ont) e depausa un brevet per son accordéon harmonieux unisonòr, en 1841.

Lo primièr instrument ambe clavièr man dreta modèrne fa piu (sense jòc de mot, es una traduccion possible de : voit le jour) en 1850 en Austria, e una version clavièr de piano dos ans aprèp en Alemanha.

E l’acordeon non coneis pas de frontièras. Los italians se botan a desvolopar lor version que nomenan fisarmonica.

Lo succès ven de mai anar mai bèl. A sas debutas, es l’instrument de la borgesiá e de la nauta societat : leugièr, tranportable, una joventa de bona família lo se podiá préner jol braç per anar musiquejar al parc familial.

Lo pòble comença a presar l’acordeon, lo piano de bretèlas, la bóstia de bernats pudents, lo binió, lo bofet de lagui.

Poderós, associa la melodia e l’acompanhament. Es tot terren, ambulatòri o estatic. Amai, pas mestièr d’estudiar la musica, òm pòt jogar d’aurelha, e d’esgorda, lo pòble no’n manca pas !

Pel balèti e lo bal museta, aquò’s formatge e dessèrt, mèl e sucre se preferissètz.

Terré e fotringuèla… L’afar se còrsa, aquelas domaisèlas de la nauta tornaràn prèstament a la arpa e al piano.

Tornem en Corrèsa. Los fraires Maugein fan de bèla òbra, un artesanat d’art vertadièr e lor succès es rapide.

Los talhièrs fabrican d’instruments diatonics e cromatics. Per remembre, dins una gama cromatica caupon (tenon) 12 nòtas que se seguisson per mièg-tons consecutius, mentre que dins la diatonica caupon 7 nòtas, formadas de 5 tons e de 2 mièg-tons que se succedisson per grases conjunts.

En clar : cromatic vòl dire totas las nòtas quina que siá la gama e diatonic significa pas que las nòtas d’una gama donada : sòl, dò, la, re o fa.

Son en general las gamas d’acòrd dels acordeons diatonics.

Ebenistariá, pintura, mecanica de precision, cordura-empegatge… un acordeon concentra gaireben totes los elements naturals : fusta, metal, cuer, carton e aire solide. Dinc a 6000 pèças son ajustadas entre elas e foncionan en acordança, dins un mitan estanc d’un costat e obèrt de l’autre.

La qualitat Maugein ven una referéncia dins lo mond de la musica. L’usina de Tula produsís de centenats d’instruments cada annada e sèm en 1939 => 3000 m², 200 obrièrs, un catalògue que permet de satisfar totas las exigéncias e totas las borsas.

Reproduire, crear e innovar, de longa al servici de la musica. Per exemple aquel acòrd especial demandat per Gus Viseur un dels primièrs acordeonistas jazz, creat per Joan Maugein en 1949. Serà lo París Swing nomenat aprèp Acòrd Viseur.

En un sègle d’existéncia, l’ostal Maugein viu las capitadas e los declins de l’acordeon. Lo darrièr dels fraires Maugein defunta en 1985. Non aurà pas la gaujor de veire l’acordeon reconegut coma instrument de musica ni cort ni costièr (a part entièra), en 1985.

La família Maugein entretén la flama, puèi l’entrepresa se torna estructurar. En 2009 aquesís lo labèl Entrepresa del patrimòni vivent. Uèi 15 emplegats fabrican 300 instruments per an, cromatics, diatonics… aquò’s magics.

A marca celèbra, celebritats : Bourvil, Jean Ségurel, Yvette Horner, les Primitifs du futur, Blankass, Indochine, Renaud, Sylvie Pullès mantenguèron e mantenon capval lors concèrt e lors enregistraments aquel instrument fabulós, fach en Lemosin.

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc, adishatz plan e prenètz suènh de vosautres.