CURIOSÈR

Una cronica de l’Eric Asti�

Per parlar un pauc de tot e de tot un pauc

D’escotar tanben sus Ràdio Lengadòc !

               Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc e adishatz plan.

            En general las personas que coneisson pas grand causa a un tèma an pas la competéncia  sufisenta per notar lors errors e lacunas pròpias. Pòdon pas veire ont s’enganan e supausan que se’n tiran/s’i escason fòrça plan.

            Doncas, mancan las escasenças d’apréner dels autres, denigran las formacions de melhorança o de perfeccionament (coma lor fan pas besonh) e estagnan en avent l’impression que prospèran.

            « Beati pauperes spiritu… » Uroses los paures d’esperit, los empacha pas de préner la paraula sovent los primièrs, d’aver la parladura fòrta e regulara e d’ocupar lo davant de l’empont en cercar de preferéncia las camèras.

            La societat tend a escotar los pòrta-voses puslèu que los saberuts. Los influençaires de la tela son mai seguits que los jornalistas professionals. La crisi del covid ne foguèt una pròva bèla : fau pas mètge mas cresi que… etc.

            Oblidetz pas que se pensatz èsser excepcional dins un domèni, avètz probablament fòrça causas d’apréner.

            Un còp aquel efèit Dunning-Kruger identificat, cossí far /com har per lo desamorsar ? Mai que mai en prenent d’escart, de distància. Se cal replegar, per compréner e acceptar que nòstras avaloracions son bravament bescairadas, erronèas.      Podèm demandar conselh e nos fisar a la paraula de qualqu’un a condicion que siá pas un charlatan o un escròc, evidentament. Ja, lo simple fait de conéisser l’efèit Dunning-Kruger permet de n’atenuar las causas e las consequéncias.

            Cal èsser obèrt al tornar d’informacions, a la critica constructiva per destriar çò real de çò imaginat  (negatiu e positiu) e per consequent progressar -pel profit de totòm-. Podèm parlar d’onestat intellectuala.

            Los ultracrepidarians (vos rementatz lo cordonièr que’n sap mai en pintura que lo quite pintre) son pas necessariament arrogants, a voler impausar lor sembla-sciéncia a qui los escota.

            Non an pas la perspicacitat necita per saber que poirián far melhor. La diferéncia culturala a tanben son importància, per exemple los japoneses (comparats ambe los nòrdamericans) s’an tendéncia a sosavalorar lors capacitats, veson dins lors marridas reüssidas -fracasses pels pessimistas- l’oportunitat de se melhorar per un prètzfait donat, augmentant aital lor valor pel grop social.

            En tèrras occitanas aquò’s sovent : ieu ne sabi mai que tu, coma tu ne sabes mens que ieu.

            En matèria de lingüistica avèm totas e totes viscut la confrontacion ambe qualqu’un de la tribú  « Je le comprends mais je le parle pas » e que nos explica fòrt e mòrt que : « C’est pas pareil, le patois change d’un village à l’autre, on se comprend pas, ça s’écrit pas, y a pas de grammaire, ça ressemble à l’espagnol mais c’est du vieux français… » ne passi de verdas e de maduras.

            Subrebèla incarnacion d’ultracrepidarian, expèrt en occitan en tot sabent dire sonque « adissiatz » e, o,  « qu’es aquò».

            Visquèri dos exemples de l’efèit Dunning Kruger. Dins l’estanquet ont me manjavi coma cada divendres a miègjorn un panbanhat, a Lengon -sosprefectura de Gironda- un òme m’afirmèt que « Adishatz, ça veut dire en patois : à samedi » Coma pretendiái rectificar son error, el zo prenguèt mal e tornava dire de mai anar mai fòrt : « adishatz ça veut dire à samedi ! » e aital fins a çò que lo patron li diguèsse que’n sabiái segurament mai qu’el en vocabulari vist que fasiái ensenhaire al licèu de la vila mentre qu’el èra pas de la partida (retirat de la maçonariá).

            Ai un amic Domenge, qui se sentís a l’aise dins totes los mitans. Posquèt pas anar a las escòlas, es diplomat d’un CAP en pairolariá (chaudronnerie) mas esperit curiós s’interèssa a tot e cèrca de longa a apréner.

            Lo veguèri plan a son aise ambe d’universitaris, escotava, pausava de questions, comentava un punt, demandava de precisions sus un autre e se noirissiá d’aquelas informacions. Remirable ! 

            L’efèit Dunning-Kruger repausa pas sus una manca d’informacions mas sus un abondi d’informacions erronèas : sabèm quand sabèm pas res, mas son las inferronèas (mot valisa informacion-erronèa) que nos fan creire que zo sabèm tot.

          La conclusion a un vièlh provèrbi montanhòl « Quand òm parla amb un nèci, se cal assegurar çò primièr que l’autre fa pas parièr. ».

Adissiatz e adishatz plan mond de Ràdio Lenga d’Òc e prenètz suènh de vosautres.