Arribam al segond torn de las eleccions municipalas, qu’esperam de poder analisar al mai lèu. Mas mentre que comptam de vòtes, e d’abstencions, vesèm que lo Mond se reconfigura a còps de missils. E, un còp de mai, ne sèm a pagar las consequéncias sens i èsser brica concernits.
Demandam desencusa als legeires d’aver pas gaire raportada la guèrra dins l’Orient Mejan. Es una decision conscienta. Nos arriba de versions contradictòrias, de relats manipulats e de propaganda de tota sòrta. Sens los mejans per o verificar tot amb rigor, volèm pas èsser lo nautparlaire de l’imperialisme, ni del sionisme, ni mai de la teocracia dels aiatolàs. Mas dins la prudéncia del silenci, si que i a de causas que podèm dire, e dins aqueste editorial ne voldriam ofrir a nòstres legeires nòstra analisi.
Aquela guèrra a de responsables, e o cal soslinhar. L’atac dels Estats Units e Israèl contra Iran respond pas a cap de mandat internacional clar, ni a cap de principi universal. Segon l’ÒNU, un país solament ne pòt atacar un autre s’a patit un atac armat real o se lo Conselh de Seguretat o apròva. Per tant, aquesta guèrra es illegala.
En mai d’aquò, lo conflicte a de consequéncias globalas que las patissèm totes. L’escalada a aumentats los prèses del petròli e a permés a Russia d’encaissar de miliards en solament doas setmanas . Es a dire: un conflicte mogut per Washington a refortida economicament Russia que torna poder vendre son petròli e son gas sens cap de restriccion. Vejatz quina “racionalitat”. Mentretant, Ucraïna es encara mai greujada e l’Union Europèa, dont Occitània, ne paga la factura.
Occitània tota fa partida d’un espaci economic dependent, fragil e subordenat. Quand lo petròli còsta mai car, quand lo gas ven escàs, quand manca las cadenas de distribucion, las consequéncias arriban a nòstras gents.
E encara mai: aquela guèrra met en evidéncia una autra dependéncia estructurala. Las tèrras raras, indispensablas per la tecnologia e quitament per l’armament, son majoritàriament jol contraròtle de China. Los Estats Units pòdon començar de conflictes, mas contraròtlan pas totas las ressorsas necessàrias per los sosténer. E aiçò fa venir lo Mond encara mai instable.
Fàcia a tot aquò, los grands mèdias occidentals fan çò que sabon far: bastir un relat. Un relat ont Occident agís totjorn per besonh, ont las errors desapareisson e ont l’adversari totjorn capita pas. Ont se compta lo nombre de soldats estatsunidencs mòrts mas non pas los milièrs de victimas iranianas. Mas la realitat es capborruda: lo Mond es pas pus unipolar o bipolar, e las aventuras militaras an de consequéncias qu’escapan al contraròtle de qui las a començadas.
E nosautras, e nosautres?
Los occitans sabèm çò que vòl dire non poder pas decidir. Fa de sègles que las decisions que nos concernisson las prenon de dirigents estrangièrs luènh del país nòstre. Sabèm çò que vòl dire existir dins d’estructuras politicas que nos mesprèsan e nos prenon pas en compte. E aquela guèrra n’es una expression de mai, a una escala mai granda, ont l’empèri que nos somet es somés a un empèri mai grand encara. E, coma tostemps, patissèm las consequéncias de cèrtas decisions presas de luènh per d’interèsses que son pas nòstres, e totun ne pagam las consequéncias.
Se tracta pas sonque de s’indignar. S’agís de comprene. E o cal dire net e clar: avèm pas cap d’interès dins las guèrras de cap d’empèri. Avèm pas cap d’interès a ne pagar lors consequéncias. E sèm pas brica obligats de nos calar en fàcia d’aquel desastre internacional.
Cal recobrar aquela idèa de viure e decidir al país, mai que mai en tèrmes de sobeiranetat energetica, de relacions internacionalas equilibradas e, sustot, de capacitat de decision. Pr’amor qu’una de las causas que podèm aprene d’aquela guèrra es que los pòbles que decidisson pas lor avenir, vivon l’avenir dels autres. E lo pan dels autres es pas bon, coma o disiá la granda poetessa Marcela Delpastre.
0 commentaires