TOT ÇÒ QUE LUSĺS 1

Adishatz monde de Ràdio Lenga d’Òc e adissiatz plan.

« Ieu, m’ami d’aur !» Foguèt un eslogan publicitari de las annadas 80, que vendèt las beutats de las jòias faitas amb aiceste metal preciós.

          L’aur, inalterable, inoxidable, blos e rajant coma lo solelh. L’aur que provoca una fèbre, la que rend caluc tot cercaire quand a trapat una vena, un filon,  una mina, un tresaur !

          Tot lo monde an una jòia -quitament pichonèla- d’aur. L’aur fa partida de l’Istòria umana desempuèi… totjorn.

          Es presat e aunorat, siá per sa valor financièra dins lo mond ancian, siá per sa valor espirituala dins lo mond novèl e aiçò dins totas las culturas planetàrias.

          Mas justament, sabiatz que l’aur existís pas « naturalament » sus nòstra planeta ?     Contrariament al fèrre, al coire, al plomb, al zinc, a l’urani o a l’argent, que son de metals que se formèron sus Tèrra, l’aur es d’origina extra-terrèstra.

          Lo jornalista animator Jamy Gourmaud (C’est pas sorcier, Epicurieux), zo explica remirablament, la pròva foguèt donada lo 8 de mai de 2025 quand lo CERN de Genèva (Conselh Europèu per la Recèrca Nucleara) capitèt de fabricar d’aur en laboratòri a partir de plomb (lo sòmi vièlh dels alquimistas!).

          Sufisiá de modificar l’estructura moleculària del plomb qu’a 82 protons per atòme en li ne tirant 3 e 79 protons fan un atòme d’aur. Òsca Manòsca !

          En utilizant lor LCH, l’accelerator de particulas mai poderós al mond, los tecnicians del CERN se faguèron fregar a la velocitat de la lutz, d’atòmes de plomb, dins un anèl de 27 quilomètres de longor.

          Qualques uns perdèron 3 protons e se tranformèron en aur. 29 picogramas, valent a dire dètz zèros aprèp la virgula 29 gramas d’aur ! Pas exactament un tresaur, quitament se se tracta d’una vertadièra proesa tecnica.

          Fabricar d’aur a bodre en laboratòri es a l’ora d’ara impossible. Las condicions necitas a sa formacion non s’estàn pas sus Tèrra mas dins lo cosmòs.

          L’aur se forma luènh luènh capvath las estelas, ambe d’explosions de supernovae, de collisions de planetas d’una densitat colossala.

          Los tustes son d’una tala intensitat que los nogalhs atomics fusionan per donar d’elements pesugasses coma l’urani, lo platin o l’aur.

          Tot l’aur qu’avèm proven de brigalhs d’explosions estelaras vièlhas de mantuns miliards d’annadas. De posca d’estelas.

          L’aur dont dispausam sus Tèrra ven d’un bombardament cosmic que durèt de milions d’annadas.

          De meteorits cargats de particulas metalicas (niquèl, fèrre e çò que nos interèssa : aur) s’espotiguèron sus nòstra planeta. A cada impacte, una pluèja microscopica de metal preciós s’escampilhava a la susfàcia de la Tèrra.

          Per aquel temps, cal visualizar una planeta completament desparièra, en plena formacion. S’agís d’una bola viscosa faita de ròcas en fusion, de lava.

          L’aur, que la densitat es enòrma 19,32 g/ cm³ (en comparason lo plomb fa 11,34 e lo fèrre 7,84), s’enfonsa pauc a cha pauc al mai dintre de la Tèrra, fins a 3000 km de prigondor.    Doncas es tecnicament impossible de’n trapar sus sa superficia.

          E los filons ? E las venas ? La Tèrra s’es refregida (aürosament) e s’es solidificada.

          La pluèja de meteorits que continuèt, tustèt contra un sòl dur e la posca aurifèra i demorèt. Trapeladas a la susfàcia, las particulas d’aur se dissolguèron dins l’aiga pendent de milions d’annadas.

          Aicesta aiga daurada circulèt dins totas las fracturas rocassudas. Puèi ambe de condicions de temperaturas e de pressions, l’aur se solidifiquèt e s’apielèt a gran passat per formar las venas actualas.

          Los jaces d’aur se trapan d’en pertot sus la planeta e en país occitan tanben.

          Avèm totes vist al cinèma de lingòts dins los filmes policièrs o d’aventura. Aqueles d’aquí pesan 12,5 kg e revèrtan de bricas rectangularas.

          Los de la Banca de França pesan 1 kg (32 onças per l’internacional) e pagèlan 86 x 43 mm d’una espessor de 15,3 mm. (densitat 19,32 g/cm³).

          La resèrva d’aur de la Republica francesa es de 2427 tonas, la quatrena mondiala aprèp los Estats Units d’America, Alemanha e Italia.

          Perqué l’aur demòra lo refugi, lo recès valor de l’Umanitat dempuèi que foguèt descobèrt ?

          La seguida lo còp que ven.

Adissiatz plan e prenètz suenh de vosautres.