Lo parladís de Mark Carney a Davos e la fin de l’Empèri
Dimars passat, al Forum Economic Mondial de Davos, lo primièr ministre de Canadà, Mark Carney, faguèt fàcia a Trump. Dins son parladís diguèt net e clar que l’òrdre internacional basat sus de règlas marchava pas pus. De fach, a pas jamai marchat mas uèi la ficcion es venguda insostenibla. Las règlas globalas èran utilas tant que los mai poderoses acceptavan de las respectar; dempuèi qu’an cessat d’o far, l’interdependéncia economica s’es transformada en pression.
La fòrça del discors de Carney se deu saludar non solament dins lo diagnostic, mas dins son onestetat. Lo primièr ministre canadenc reconeguèt que las règlas comercialas, lo multilateralisme e la mondializacion èran pas jamai estadas aplicadas d’un biais simetric, e que los païses mejans avián longtemps pensat que lo drech internacional los protegiriá automaticament. Ara aquel temps es acabat.
La situacion actuala o confirma. Las manièras de Donald Trump ne son una illustracion crudèla: la volontat de far un Conselh de Patz per sabotar l’ÒNU, l’usatge permanent de las menaças de dreches de doana coma arma politica, la pression sus sos aliats, la banalizacion del prèmi Nobel de la Patz —transformat en frustracion personala—, la letra adreiçada al primièr ministre de Norvègia que restacava aquel ressentiment a l’obsession per Groenlàndia, o encara lo raubatòri del president veneçolan Nicolás Maduro e la mediatizacion de propaganda que ne faguèt. Tot aquò dessenha un Mond ont los capricis d’un president cobés e caluc prenon la plaça de la diplomacia.
Fàcia a aquò, Carney prepausa pas la somission ni isolament. Prepausa lo realisme. E aquel realisme explica tanben perqué Canadà a començat de diversificar sas alianças economicas, amb un acòrdi pragmatic amb China.
Lo messatge de Carney es particularament pertinent per Euròpa. De contunhar d’invocar un òrdre internacional que garentís pas pus l’estabilitat es s’enganar a se meteis. De reconéisser que lo Mond a cambiat es pas cinisme, es la condicion primièra per lo poder tornar bastir.
En realitat, lo discors del primièr ministre canadenc nos ven revelar quicòm que sabèm dempuèi longtemps. Los Estats Units son pas jamai estats un país “nèutre” ni benvolent per la rèsta del planeta. Son los sols a aver fach servir la bomba atomica per chaplar una populacion civila. An fach la guèrra a totes los que volián escapar a lor esfèra d’influéncia, sovent als que temptavan de quitar l’emplec del dolar o de bastir de modèls economics independents. Tot aquò foguèt longtemps justificat jos l’escampa de la democracia, de la libertat o dels dreches umans. Pasmens, Iraq, Afganistan o Libia son aquí per demostrar qu’aquela democracia foguèt pas portada enluòc, e que foguèt mai sovent acompanhada de caos, de destruccion e d’instabilitat duradissa. I a pas cap de rason de creire que la meteissa logica menariá a un autre resultat en Veneçuèla.
La diferéncia uèi es pas tant dins la natura de la politica estatsunidenca coma dins son discors. Fins ara, la fòrça èra amagada darrièr de grands mots. Uèi, amb Trump, las intencions son pas pus escondudas: pression economica, menaças comercialas, apropriacion territoriala evocada sens vergonha, diplomacia del cantage e de la fòrça bruta. Aquò pòt semblar brutal, mas a tanben un efièch paradoxal: clarifica las causas.
Es benlèu aquò, al fons, lo messatge mai prigond del parladís de Mark Carney. Lo Mond de uèi es pas pus lo de las illusions. Se los Estats Units parlan ara net e clar, sens s’amagar darrièr la retorica de la libertat, alara los autres païses —e en particular Euròpa— an pas pus d’excusa per contunhar de far lo semblant de creire a una ficcion. Reconéisser la realitat del poder non es pas s’i sometre: es la condicion per poder fin finala bastir quicòm de melhor.
A Davos, Carney a pas ofèrt de solucions miraclosas. A ofèrt la clarvesença. E uèi, dins lo rambalh general, la clartat es ja una forma de resisténcia politica.
0 commentaires