CURIOSÈR

Una cronica de l’Eric Asti�

Per parlar un pauc de tot e de tot un pauc

D’escotar tanben sus Ràdio Lengadòc !

Juli Leotard, trapèzi volant e justaucòrs

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc e adishatz plan.  

            Sèm al circ Napoleon de París lo 12 de novembre de 1859. Lo jove acrobata Joan Maria Juli Leotard se prepara a efectuar lo primièr saut perilhós aerian, entre dos trapèzis, sense fialat ni SAMU, lo primièr de l’istòria…

– Dònas, damisèlas, sénhers, dins qualques instants, sus la pista centrala dins un numèro dels esmiraclants, l’intrepide jovent volant. Lo sensacional ! L’auzard ! L’incomparable ! Ai nomenat : « Ze daring young man on ze flying trapize » coma dison los Anglishes ». Ambe vòstres aplaudiments vos prègui.

            Vaquí cossí l’auría pogut presentar lo sénher Leial del circ Napoleon.

            Juli Leotard es de Tolosa. Nais lo 1^ièr d’agost de 1838 dins una família d’artistas circassians.

            Se destina a estudiar lo dreit, socialament atractiu, comença, mas l’alhòli pren pas. Lo dreit l’interèssa gaire, l’atraccion del circ pòt fòrça mai que los estudis.

            Son paire Joan fa tanben educator en acrobacias. A decelat cò son filhet un talent real pel funambulisme e la volteja. L’entrepacha pas, i fa pas barri, plan lo contrari : lo pren en man, l’entraina. Lo dreit esperarà e definitivament.

            Juli a trapat la siá via e l’espleita ambe bonastre. Es biaissut, precís, espectacular, inventiu e crea lo trapèzi volant, literalament. Lo public se butassa per lo venir veire.

            Son espectacle garantís dètz minutas d’estrementida. I fa en sòlo e sense fialat coma totes los voltejaires de l’epòca. Joan supervisa menimosament totas las installacions tecnicas abans cada representacion.

            En mai de l’entrainament, baileja tanben la carrièra de son filh. Es un coach cap e tot abans la letra.

            Juli, d’el, es plenament ligat a son epòca e sap gerir son image gràcia a una invencion recenta : la fotografia. Pren la pausa, met en evidéncia (es del signe del lion) sa musculatura d’atlèta, fina e poderosa.

            Las fòtos de Juli Leotard fan flòri e trònan dins totas las libràrias. Las caricaturas a son efigia e las musicas popularas que l’illustran mancan pas.

            Mas i a quicòm que truca o que manca. Considerant qu’un bon obrièr dispausa de las bonas aisinas, met al punt un vestit portat prèp del còrs que valorarà son avantatjosa anatomia e pro sople per non entravar pas sos movements d’acrobata (=> lo mot trapezista serà creat 9 ans après sa mòrt). E crea lo justaucòrs.

            Juki Leotard = trapezista, estilista e antonomasia ! (Figura de retorica ont un personatge es designat per un nom comun o una perifrasa que lo caracteriza).

            Son patronime ven nom comun, justaucòrs se ditz : leotard en anglés, catalan, gallés, frison, serbo-croata, armenian, curde, vietnamian, leotardo en espanhòl, esperanto, galician, leatard en yidish, reotādo en japonés, leotadeu en corean etc.

            Lo mot es estat adoptat en francés sonque dins lo mitan de la gimnastica.

            La lenga occitana se contenta de dire : gardacòrs, justaucòrs. Sant de país a pas jamai fait de miracle = Nul n’est prophète en son pays…

            Una carrièra çaquelà foguèt batejada a son nom a Tolosa en 2012, dins lo barri de la Còsta Pavada.

            Aqueste vestit conegut planetàriament es un legat acrobatic e Juli Leotard ven una vedeta de las mondialas.

            Sa rèira-rèira felena Michelle Pachany-Léotard a retipat la vida excepcionala de son aujòl : « Artista internacional, Juli Leotard a portat l’image de Tolosa als quatre cantons del mond : de Mòsco e Turin en passant per Berlin o Barcelona. »      Fenomèn vertadièr, sas proesas marquèron los esperits, Teofil Gautier lo comparava a un aucèl volaire, Claudi Nougaro li consacrèt de polidas estròfas musicalas.

            Un cançonièr anglés, George Leybourne trobèt en 1867 : The Daring Young Man on the Flying Trapeze. Diguèt « Volava dins los aires amb una facilitat bèla, aquel jovent ausard sul trapèzi volant ».

            Sus un ritme de tres temps, la cançon venguèt tras que populara, trespassèt las decenias e the boss : Bruce Springsteen en persona l’a botada a son repertòri.

            Lo cinèma contèt sa vida, enfin una version hollywoodiana, pro alunhada de la realitat.

            En 1935 lo, realizator Clyde Bruckman filma The Daring Young Man on the Flying Trapeze traduit per : « La vie de Famille », l’eròi es un american mejan qu’apièla las cofas dins de situacions absurdas, entre esposa raunhaira e botelhas de whisky. Pas chanut coma filme…

            Lo nòstre Juli,  coneisserà una carrièra espetaclosa e una fin brutala, a 32 ans es folzejat per una malautiá tarribla la variòla emorragica. Sèm en 1870 la guèrra franco-prussiana ven d’èsser cridada.

            Serà sepelit al cementèri de la Tèrra Cavada de Tolosa.

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc, adishatz plan e prenètz suènh de vosautres.