CURIOSÈR

Una cronica de l’Eric Asti�

Per parlar un pauc de tot e de tot un pauc

D’escotar tanben sus Ràdio Lengadòc !

ACORDEON SE DITZ MAUGEIN

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc e adishatz plan.  

Sèm en Lemosin dins la vila de Briva, Briva la Galharda. Aquela annada de 1906, vei la vòta (la fête patronale) agantar son plen. E es dobla : se festejan Sant Antòni o Sant Martin o los dos !

          Joan Maugein espèra las resultas del concors d’acordeon. Es un jove acordaire de piano, pas vertadièrament lo meteis instrument, es pas un virtuós de l’acordeon mas coneis plan l’instrument, chafrat lo piano de bretèlas, para l’aurelha e… aquò’s son nom qu’es anonciat !

          Ven de ganhar lo prèmi primièr : un subrebèl acordeon flame nòu ofèrt per l’ostal Dedenis de Briva.

          Lo sénher Dedenis en persona ten a li balhar son prèmi.

          Fan un pauc de pròsa amassas e zo, Joan es logat en seguida. Son tot novèl patron a justament mestièr d’un acordaire que finalize cada acordeon que sortirà dels talhièrs. Azard es bon mèstre de dança…

          Joan Maugein demòra a Briva fins a 1919, bensai sense comptar lo periòde de la guèrra grand.

          I descobrís totes los secrets de fabricacion de l’acordeon e ne presa lo potencial larg, tant musical coma comercial.

          Ambe sos fraires Antòni e Robèrt, se getan a l’aiga : fondan lor talhièr pròpi a Tula, 28 km a l’oèst de Briva.

          A l’epòca, lo nom Dedenis èra una clau, una referéncia e l’ostal ne fasiá mòstra. Jutjatz puslèu d’un extrait de publicitat :

– Vos daissetz pas trompar per las maisons que vendon totas sòrtas d’instruments de musica e d’autres articles. Establidas nonmàs dempuèi la fin de la guèrra, completament mauconegudas dau public abans quela data, an reprodusit la màger part de las gravaduras de mon catalògue precedent. Quelas maisons fabrican ren dau tot, son nonmàs de las intermediàrias de las maisons estrangieras. Lors fabricas son nonmàs imaginàrias e existisson nonmàs sus lo papier. Per vos convéncer, demandatz a visiter lors fabricas o informatz-vos au ras daus maires de las localitats ente se tròban. Auretz comprés quantben son de meschanta fe. »

          Crompar (‘chaptar en lemosin) dins un ostal de marca èra un gatge de qualitat e de securitat. Dedenis propausava d’instruments :

• diatonics: « Aicestes acordeons son liurats jos de sonoritats diferentas e grandassas, ambe las caissas fabricadas de biaisses desparièrs. Son de tons dobles o dos tons per jogaires que coneisson pas la musica escrita e que tòcan los dos rengs a l’encòp (21 tòcas, 2 jòcs per tòca, 8 o 12 bassas).
• e cromatics : aicestes acordeons son de mièg tons per tocar la musica escrita e son faits ambe de tonalitats diferentas per piano, violon, etc. (24 tòcas, 2 voses per tòca, ambe 8/12/24/36/48 bassas). »

          A ! L’acordeon, lo bal museta, las guinguetas en broa d’aiga, un instrument talament … francés. E ben non, mancat, pas res a veire. L’acordeon gausís d’una istòria longa e luechenca.

          La seguida lo còp que ven !

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc, adishatz plan e prenètz suènh de vosautres.