Lo mot del president…

Lo mes passat comencèt per doas demissions de presidents de seccions, l’1 e lo 2 d’abril, la de Michèu Prat, president de la seccion bidepartamentala dels Alps e la de Leò Cròs-Humbert, president de la seccion regionala OPM. De doas generacions diferentas, totes dos son de personas plenament engatjadas que, a un moment donat e per de rasons a l’encòp comunas o pròchas mas tanben pròprias, decidiguèron de daissar lor cargue pr’amor que las condicions de son exercici èran pas reünidas. Aqueste sentiment, sèm segurament nombroses a l’aver experimentat dins nòstra vida de militants e de responsables associatius, subretot, benlèu, dins lo mitan occitanista. Vòli rendre omenatge a l’accion d’aqueles dos presidents que daissan lor foncion mas que, sabi, quitan pas de trabalhar per la nòstra lenga.

Aquelas doas demissions pausan la question de fons de la sostenibilitat de l’engatjament militant qu’es tant exigent que, al cap d’un moment, pòt menar a un subreengatjament e a una subrecarga que son pas mai suportables umanament. Tanben, interròga lo tèma de la relèva. D’efièit, qui per assegurar la seguida? Per bèl azard, la presidenta de l’IEO d’Arièja, Annia Wolf, nos manda un tèxt que ne parla ja que, ela coma un fum d’autres, i son acarats.

I desvolopa d’arguments importants sus la plaça dels joves dins las estructuras de l’IEO o, puslèu, sus lor abséncia. Sa contribucion pòt èsser la basa d’una reflexion generala que lo burèu de l’IEO a ja començat. Totun, soi pas segur d’èsser totalament d’acòrdi amb Annia Wolf se se tracha de dire que i a una question de generacions. Probable que i a una question de generacions que sabèm ben que l’IEO es pas, amb sos 80 ans, una associacion de jovenòts. Gausi esperar que, demest los mai joves, n’i a que son per s’engatjar d’un biais constant coma o necessita una institucion coma l’IEO. Coma me pensi que, entre los mens joves, la constància dins l’engatjament es pas, tanpauc, un fenomèn general…

Sens caire dins un pessimisme total, ai ben paur que lo problèma siá lo del pesquièr e que calga pausar la question ansin: quantes joves per s’engatjar per l’occitan? Non pas pr’amor que se volguèsson pas engatjar mas per que, malurosament, son pauques. E, en 40 ans de militantisme (començat jove…), cresi ben que la question s’es pausada de longa. Mas aquò vòl pas dire que siá pas cruciala e que nos la calga pas prene seriosament en compte. Se parlèt, al moment de mon eleccion a la presidéncia de l’IEO, de crear una « seccion joves »: ara, cal trobar un biais de concretizar.

Aquò me mena a parlar de l’Amassada generala de l’IEO que se debanarà en Juèsa, en Vivarés bas, los 8, 9 e 10 de mai coma ja ne sètz assabentats. Es, per nosautres, un moment màger que cal destacar. En mai de far un balanç d’un an de presidéncia e d’ensajar de definir de linhas per la segonda e darrièra annada del mandat, la conferéncia de Felip Martèl (divendres 8 de mai) coma lo debat sus la panoccitanitat que ja nos val la venguda de representants de la Val d’Aran e de las Valadas, en mai de la participacion en visioconferéncia d’un representant de La Gàrdia piemontesa, son, segon ieu, istoricas.

Es de desirar que los sòcis de l’IEO ne prengan consciéncia. Sèm, tròp sovent, focalizats sus de problèmas de foncionament que nos farián pèrdre la vision generala e, benlèu, los objectius globals que son los nòstres. Cresi pas, per prene qualques exemples emblematics, que d’aver integrat las comissions de trabalh de l’OPLO, d’exercicir tornar la vicepresidéncia del Congrès permanent o de signar lèu una convencion de collaboracions e de representacion mutuala amb l’Acadèmia aranesa dera lengua occitana sián pas unas avançadas significativas globalas que l’IEO tot se’n deuriá empresar. E mai, lo 19 d’abril passat, rescontrèri lo Capoulié del Felibrige, Paulin Reynard, amb qui discutiguèrem de collaborar mai estreitament per l’aparament e la projeccion de nòstra lenga. Espèri qu’aqueste primièr encontre, qu’es un pas de mai, serà seguit d’autres que nos es necite, a totes, d’obrar cotria e cadun amb la nòstra mai bona volontat. L’interès per tot aquò, per la vision generala que volèm portar, se jutjarà a la preséncia a l’AG dels sòcis, segur, mas tanben dels responsables de las diferentas seccions que, coma quadres que son de l’IEO, es de lor implicacion dins lo trabalh comun que se tracha.

Voldriái acabar en dire tot mon sosten als araneses que se son opausats a la decision del Tribunal Superior de Justícia de Catalonha de suprimir o restrénher una seria d’articles de lei, limitant atal l’occitan coma lenga veïculara dins las escòlas de la Val d’Aran. Los articles incriminats fixavan que lo catalan, en Catalonha, e l’occitan, en Aran, èran las lengas normalament veïcularas, d’aprendissatge, de las activitats d’ensenhament, d’administracion, de relacions amb las familhas, del material pedagogic o de las avaluacions. La senténcia en question demanda que se reequilibre en favor de l’espanhòl.

Coma o vesèm amb aquel afar, ren es pas jamai aquesit. Sabèm l’estat catastrofic de la nòstra lenga dins l’estat francés; sabèm que la legislacion es ben mai favorabla dins la Val d’Aran mas, non solament l’us social de l’occitan i es flac per la pression de l’espanhòl, en mai patís las atacas dels que son contraris al catalan e a l’occitan coma lengas preferentas, en especial a l’escòla: per parodiar Nadau, per l’occitan, combat, combat tostemps! Sabèm pas se lo combat lo ganharem mas tant que parlarem e transmetrem la nòstra lenga, doncas, tant que combatrem, serà pas perdut. Alara, encara un còp, compti sus vosautres totes.

Patrici Pojada