La mòrt d’Edgar Morin, lo 29 de mai passat a l’edat de 104 ans, marca la desaparicion d’un dels grands intellectuals europèus del sègle XX e del començament del sègle XXI. Morin foguèt pas solament un sociològ, un filosòf o un cercaire. Foguèt sustot un òme que passèt sa vida a refusar las simplificacions, las certituds absoludas e los reduccionismes que tant sovent empaurisson la compreneson del Mond.
A una epòca ont las ideologias pretendián d’explicar tota l’istòria e ont los nacionalismes dels estats-nacion pretendián de definir una identitat unica e exclusenta, Morin foguèt un defensor obstinat de la complexitat. Compreniá plan que l’èsser uman pòt far partida simultanèament de divèrsas comunautats e que cap d’aquelas apertenéncias èra pas contradictòria amb las autras. Aquela pensada ressona particularament en Occitània. Morin foguèt un ciutadan del Mond sens jamai venir un òme desrasigat. Comprenguèt que la mondializacion pòt crear de ligams novèls entre los pòbles, mas tanben destruire de territòris, d’economias localas e de culturas. Aital escriguèt que caliá «mondializar e desmondializar». Aqueles mots son d’una actualitat estonanta. Per Morin, l’avenir de l’umanitat passava pas per l’escafament de las diferéncias, mas per lor articulacion entre elas. Èra conscient que se pòt èsser a l’encòp marselhés, provençal, occitan, europèu e ciutadan del Mond. Cap d’aquelas dimensions anulla pas las autras.
Aquesta intuicion foguèt tanben lo resultat d’una vida traversada per las tragèdias del sègle. Nascut a París e filh de dos josieus sefarditas de Tessalonica, resistent contra lo nazisme, foguèt capable d’explicar fòrça mai tard coma las consciéncias son perturbadas dins los periòdes de crisi istorica. Dins una entrevista a l’Universitat de Barcelona, en 2010, remembrava que fòrça personas passèron de la collaboracion a la resisténcia, e reconeissiá amb luciditat sas pròprias errors de joventut quand foguèt seduch pel comunisme estalinian. Rars son los intellectuals capables d’examinar amb tanta onestetat lor pròpri caminament.
Aquò foguèt benlèu sa fòrça màger: comprene que la realitat umana es complèxa e que la recèrca de la vertat passa per l’autocritica permanenta. Dins un temps ont se vòl de responsas simplas a de questions complicadas, la pensada de Morin nos ensenha l’umilitat.
Per tant, la tribuna de Jean-Charles Valadier, que publicam aqueste dimenge sus Jornalet, merita d’èsser legida e largament difusada. I mòstra amb fòrça justesa coma las idèas de Morin pòdon ajudar a pensar l’avenir d’Occitània, la diversitat lingüistica, la reruralizacion, l’economia locala e la reconstruccion dels ligams umans dins un Mond cada jorn mai fragmentat.
Los occitans del sègle XXI avèm fòrça a aprene d’Edgar Morin. Volèm èsser ciutadans del Mond sens renonciar a çò que sèm mas en participant a l’aventura umana coma occitans, amb nòstra lenga, nòstra cultura e nòstre biais singular de viure.
La pensada de Morin nos ramenta que l’universal foguèt pas jamai l’unifòrme. L’universal vertadièr nais del rescontre de las diferéncias, non de lor desaparicion.
Mantengam doncas viva sa pensada. Legiscam-la. Difusem-la. Perque dins un temps ont la tecnologia, los mercats e los estats tendon sovent a fargar d’individús estandardizats, Edgar Morin nos convida encara a demorar çò qu’avèm de mai preciós: d’èsser umans.
0 commentaires