Cada an, de milièrs de liceans de l’estat francés passan lo bachelierat, aquel ritual que marca la fin dels estudis segondaris e dobrís —o barra— las pòrtas de l’avenir. Per fòrça joves occitans, aquò es tanben un moment de fòrça tension e d’espèr. Mas per aqueles que son estats escolarizats en occitan o dins de filièras bilinguas e immersivas, i a una realitat que se pòt pas pus acceptar: son obligats de passar lors espròvas en francés, coma se lor lenga d’aprendissatge foguèsse pas jamai estada legitima.
Lo messatge es clar, e brutal: te permetràn —amb fòrça dificultats— de far tos estudis en occitan, mas quand arriba l’ora de validar tos sabers, ta lenga val pas res.
Ongan, l’Acadèmia de Bordèu (circonscripcion escolara que pertòca Agenés, Peiregòrd, la Gasconha occidentala e lo Bascoat Nòrd) a refusat de permetre que cèrtas espròvas del bachelierat, coma las matematicas, se pòscan passar en basco o en occitan. O avián demandat los ensenhaires bascofòns e dins lo passat èra ja estat tecnicament possible. La rason avançada? Un pretendut problèma de calendièr e de concertacion, çò rapòrta Mediabask. Mas totes sabèm qu’aquela rason es de cinisme pur, car al fons i es totjorn aquel fanatisme quasi religiós de la superioritat de la lenga francesa e del mesprètz de totas las autras lengas autoctònas de l’Estat.
Aquesta situacion es pas isolada. En Bretanha, en Catalonha Nòrd, en Corsega o en Alsàcia, los movements educatius immersius —coma Diwan, Calandreta, Bressola, ABCM, Seaska— o dison fòrt: passar un examen dins sa lenga d’aprendissatge es un drech, non pas un servici. Es una question d’egalitat.
Perqué, fin finala, çò que se demanda es pas un privilègi. Es simplament de poder demostrar sas competéncias en la lenga en la quala son estadas bastidas. Obligar un escolan de cambiar de lenga al moment decisiu de l’examen es crear una inegalitat evidenta. Es penalizar los que fan viure las lengas encara uèi mespresadas.
Dins la paginas de Jornalet publicàvem, en julhet de 2018, que los escolans de Seaska avián pres lo risc d’escriure lors espròvas en basco, malgrat las menaças de sancion. Un acte de dignitat lingüistica. Vesèm que lo combat contunha e que lo coratge dels joves basquistas marca lo camin.
Lo bachelierat se vòl un diplòma que garentís l’egalitat entre totes los ciutadans. Mas cossí parlar d’egalitat quand d’unes son obligats d’abandonar lor lenga per èsser examinats? Cossí parlar de libertat quand la lenga de l’escòla pòt pas èsser la lenga de l’examen?
0 commentaires