CURIOSÈR

Una cronica de l’Eric Asti�

Per parlar un pauc de tot e de tot un pauc

D’escotar tanben sus Ràdio Lengadòc !

JOGLARIÁ A NIÇA : LO PILO

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc e adishatz plan.  

          Figuratz-vos que per escriure aicesta cronica me soi avisat que lo mot « joglatge »… existissiá pas. Enfin, es pas repertoriat, quitament s’es çò que diriam espontanèament pel francés jonglage, que, siá dit de passada, se tròba pas dins lo Petit Robert edicion 2008 => jonglerie, òc, jonglage non…

          Coma qué. Aprèp, se pòdon fargar de mots novèls que sián pas d’extravagàncias, ambe lo sufixe -atge =  qu’exprimís un estat o una accion :

          còr = coratge, passar = passatge.

          Precisi, siá dit de passada (dos còps), que image se ditz image, sense -t-. Es un substantiu que designa un objècte. Ven del latin imago qu’es ja un substantiu e que vòl dire : representacion, pertrait. La -t- que vesèm d’en pertot es completament extravaganta, inutila e inculta. D’alhors se ditz : imaginar, imaginari, imaginacion etc.

         En soma… Doncas, dins los diccionaris que consulti gaireben religiosament, aquel de Josiana Ubaud ditz : joglariá, lo TDF tanben, (jouglarié). En francés jonglerie designa l’art du jongleur, un exercice de virtuosité pure ; jonglage es puslèu l’exercici d’abilitat en general. E aqueste mot jonglage pren lo fòrt sus tota autra fòrma. Logic, que la lei màger en lingüistica es la LDEM : lei del esfòrç mendre.

          E a Niça e dins los Aups Maritimes fan al pilo.

S’agís d’una joglariá que se practica ambe los pès, un pauc los genolhs, lo pitre, lo cap e jamai las mans.

          Coma al fotbòl, finala. Joglan amb un volador, constituit d’una moneda traucada, o se manca, (ne cal trobar de pèças aital) d’una rodèla, equipada d’una coeta de plastic, una fusadeta que li dona l’aire e la fonccion d’un volador.

          Sus la tela i a un fum de vidèos que mòstran de jòcs, de demonstracions e lo campionat del mond que se ten cada annada a Coarasa, vilatge pincat al nòrd de Niça.

          S’i fa sonque dins los Aups Maritimes e lo mond ne son afogats. Enfin los ainats, per amor aquel jòc espeliguèt just après la segonda guèrra mondiala e coneguèt una segonda joventura dins las annadas 80. Una foliá, un baujum qu’ofrís d’oras e d’oras de divertiment ambe los amics.

Fabricar un pilo demanda cinc minutas : una pèça traucada, un tròç de plastic e un batifuòc. Cal far trespassar lo plastic (longor 12 cm) del costat cara (pila), lo calfar viste fait, al batifuòc, esclafar la pèça sus un supòrt dur per sòudar lo plastic e dau ! Lo pilo es prèst a servir.

          La pèça ideala es una moneda del sègle XX^en de 25 centimes de tipe lindauer, traucada al mitan (èra la mòda a l’epòca) e desmonetizada après la guèrra. Serviguèron de rodèla per la bricolejada e en país niçard anavan animar las carrièras bèla pausa de temps.

          Alavetz d’ont ven aquesta joglariá ? D’Asia versemblablament. Alai, dins l’Extrème Orient existisson de tot temps a jamai, de jòcs d’adreça ambe los pès e un volador.

          En Vietnam se ditz đá cầu e d’obrièrs annamitas (nom dels poblants de la colonia francesa d’Indochina) trabalhavan pertot en França, particularament après 1945, caliá reparar lo país. E e dins los Aups Maritimes jogavan al đá cầu pendent lor pausa de trabalh.

          Lo mond los vesián far, e aquel jòc agradèt. A tal punt que los niçards (de joves) l’adoptèron e l’adaptèron per ne far lo pilo.

          => Un volador original fait ambe los mejans del bòrd, de règlas de jòc simplas e ludicas, lo temps ensolelhat de Niça e fai tirar !

          Un libre : « E viva lo pilo » d’André Giordan e José Maria e un filmòt dels fraires Lavarenne : « Du pilou au đá cầu » (Youtube) zo explican tot.

          Lo grop Nux Vomica ne faguèt una cançon mas coneissètz la samba del pilo ?

Vaquí un jòc que regala totòm e que merita de s’espandir dins totas las corts de recreacion del mond, e d’Occitania, solide !

Adissiatz mond de Ràdio Lenga d’Òc, adishatz plan e prenètz suènh de vosautres.